Cornelis Waalboer (1793-1842) verkoopt deel in Meekrapstoof

Cornelis Waalboer (1793-1842) trouwde op 2 februari 1811 in Zevenbergen met Pieternella Nelemans (blz. 109 e.v. in “400 jaar Waalboer”). Pieternella was de dochter van Migchiel Cornelisz Nelemans, landbouwer (1747-1820) en Pieternella van Lindonk (1755-1838). In de overlijdens akte van haar man Migchiel werd Pieternella van Lindonk, ze was toen 65 jaar, bouwvrouw genoemd. Pieternella van Lindonk zal het boerenbedrijf van haar man dan ook voortgezet hebben.

Het is zeer waarschijnlijk dat Migchiel Nelemans en later zijn echtgenote Pieternella onder andere meekrap teelde. Niet uitgesloten mag worden dat ook ‘Waalboeren’ in de meekrap werkzaam zijn geweest.

Meekrap is een plant waarvan de bijwortels gebruikt werden om een rodekleurstof alizarine ofwel Turks rood of kraplak uit te bereiden. De plant heeftdikke wortelstokken en zeer lange dunne bijwortels. De bijwortels werdengedroogd door verhitting in een stoof en daarna verpulverd tot poeder. Na deontdekking van synthetisch alizarine ging de meekrapteelt in de latenegentiende eeuw ten onder. In Nederland kwam deze teelt voornamelijkvoor in Zeeland, West-Brabant en op de Zuid-Hollandse eilanden.Het gewas meekrap werd al in de 14e eeuw geteeld. Bereiding in meestovenbestond zeker al in de 16e eeuw. In 1819 waren er 90 meestoven inNederland. Sporen van deze nijverheid vindt men terug in de naam vansommige wegen en dijken: Stoofdijk, (Stavenisse, Dinteloord, Steenbergen)en Stoofstraat, ook wel ‘de stoof’ genoemd in Zevenbergen.Meekrap is een overblijvend gewas dat na 2 of 3 jaar kan worden geoogst.Na de oogst in de herfst werden de meekrapwortels verwerkt in meestovendie in de buurt van de akkers waren gebouwd. Vanwege de hoge investeringskosten had een groep vanboeren, meestal zestien, gezamenlijk een meekrapstoof. Dit kan gezien worden als een vroege vorm vaneen landbouwcoöperatie. Bij veel dorpen was ten minste één meestoof.De wortels werden in de stoof schoongemaakt, gedroogd, gedorst,gestampt en gemalen tot meekrappoeder ofwel racinepoeder datmen in eikenvaten verpakte. Het eerste gedeelte van demeekrapstoof bestond uit de koude stoof. In deze schuur had iederedeelnemende boer zijn eigen opslagruimte waar de wortels werdengestort. Vervolgens was er een droogtoren waarin een ovenaanwezig was die voor de eerste droging zorgde. Daarna werden dewortels van aanhangende aarde en andere ongerechtighedenontdaan en nagedroogd. In het stamphuis ten slotte werden dewortels verpulverd met behulp van grote stampers die dooreen rosmolen werden aangedreven. Voor meekrappoeder was ereen beurs in Rotterdam. Van daaruit werd het verfpoeder verkochtaan wolververijen en textieldrukkerijen, vaak in Groot-Brittannië.
Bron: Wikipedia

In de zestiende eeuw stond in Zevenbergen al een meestoof aande noordkant, richting Achterdijk, van de haven. In 1570 wordtzelfs door het stadsbestuur een keur op de meekrap vastgesteld. Uit andere bronnen uit degeschiedenis van Zevenbergen zou de tweede nieuwe meestoof aan het westeinde van de stad aan deZuidhavenkant, richting Sint Jorisstraat, gestaan hebben. De landbouwer Migchiel Cornelisz Nelemanshad een zestiende deel in de laatstgenoemde meestoof. Moeder en kinderen Waalboer verkochten in1938 het zestiende deel van de meestoof.

Notaris Van de Werk 10 april 1836 Koopcontract door Petronella van Lindonk, weduwe Michiel Cornelis Nelemans te Zevenbergen, Tanneke Nelemans, vrouw van Joost van Mourick te Klundert,Petronella Nelemans, vrouw van Cornelis Waalboer te Zevenbergen aan Jan van Oorden, grutter teZevenbergen, van 1/16 gedeelte in de nieuwe of tweede meestoof.

                                                                  N˚ 241
Voor ons Adrianus van de WerkOpenbaar Notaris residerende te Zevenbergen, HoofdPlaatsvan het Kanton van dien naam, ArrondissementBreda, Provincie Noord-Braband, en in tegenwoordigheidder hierna genoemde en mede ondergeteekendegetuigen, zijn gecompareerd:1˚ Petronella van Lindonk, weduwe Michiel CornelisNelemans, zonder beroep, wonende te Zevenbergen2˚ Tanneke Nelemans, Echtgenoote van Joost van Mourickwerkman wonende te Klundert en den zelven Joostvan Mourick zoo om zijne gemelde Echtgenoote teassisteren als te authoriseren en3˚ Petronella Nelemans, Echtgenoote van CornelisWaalboer vrachtrijder wonende te Zevenbergen en denzelvenCornelis Waalboer zoo om genoemde zijne huisvrouwte assisteren als te authoriseren.Welke gezamentlijke comparanten verklarenonder vrijwaring als naar regten, te hebben verkochten in vollen vrijen eigendom opgedragen enovergegeven aan en ten behoeven van Jan vanOorden grutter wonende te Zevenbergen, alhiertegenwoordig en voor zich zelven, zijne Erven en regtverkrijgendein koop accepterende.Een zestiende gedeelte van de zogenaamdeNieuwe Meestoof, staande en gelegen binnenZevenbergen aan de Zuid zijde van de Haven, bijhet Kadaster bekend onder Sectie M Nummer 407.Welk een zestiende gedeelte door eerstgenoemdescomparantes Echtgenote en laats genoemdes Vader MichielNelemans staande huwelijk is aangekocht; doch waarvangeene tekens of bewijzen van eigendom bij de verkoopersvoorhanden zijn en derhalven aan hen ook niet bekendof daarvan al dan niet met overschrijvingen ten Kantore derHypotheken hebben plaats gehad.En is deze koop en verkoop geschied om en voor eenesom van Zeven=Honderd=Guldens neerlandschgeld, welke de verkoopers verklaren ten hunnen genoegente hebben ontvangen; waarvoor bij deze kwitantiezonder reserve: Ten gevolge van deze voldoening stellende verkoopers den kooper in alle de regten welke zij op hetverkochte hebben bezeten en om voortaan van dit ogenblikaf aan te rekenen, daarover zoo wel in eigendom als invruchtgebruik te beschikken en mede te doen enhandelen als eigen goed; mits de Rijks- plaatselijke-en alle andere belastingenen Uitgangenwaarmeden het verkochte bezwaard is of in het vervolgbelast kan worden voor zijnne rekening nemende enkwijtende.Waarvan akte:Gedaan en verleden te Zevenbergen ten huize van denkooper heden den tienden April Een duizend en acht honderd enzes en dertig, in tegenwoordigheid van Mathijs Nootenboomwinkelier en Cornelis Hagens, zonder beroep beiden teZevenbergen woonachtig hiertoe verzochte getuigen welkeNa gedane voorlezinge met de comparanten en ons Notarisalhier hebben geteekend.

een genealogie en familiegeschiedenis